تست شماره یک برای پیام ویژه تست شماره دو برای پیام ویژه این یک پیام سوم ویزه است برای ارسال این یکی از پیام چهارم های ویژه است 0
ارکان نهاد
برنامه ها
جشنواره ها
کارگاه ها
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
مسابقات
مسابفات
اسامی برندگان
حلقه های معرفت
آشنایی با حلقه های معرفت
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
کرسی های آزاد اندیشی
آشنایی با کرسی های آزاد اندیشی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
نهضت تفسیر
آشنایی با نهضت تفسیر
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
احکام دانشجویی
مفاهیم و اصطلاحات احكام
پایگاه اطلاع رسانی مراجع معظم تقلید
احکام شرعی
دانش افزایی سیاسی
آشنایی با دانش افزایی سیاسی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
سیاسی
مباحث روز
ولایت فقیه
انقلاب اسلامی
جریان شناسی سیاسی
بیداری اسلامی
جنگ نرم
اصطلاحات سیاسی
فرهنگی
فرق و ادیان
قرآن و احادیث
اهل بیت
مهدویت
امام خمینی
مقام معظم رهبری
سایر شخصیت ها
اجتماعی و هنری
ورزشی
نشریات
سبک زندگی
اخلاق دانشجویی
توصیه های تربیتی
فضائل اخلاقی
رذائل اخلاقی
تالار گفتگو
کرسی مجازی
هم اندیشی مجازی (ویژه اساتید)
گالری تصاویر
فیلم و کلیپ
اینفوگرافی
گالری صوتی
کاریکاتور
دانلودها

نگاهی به کارنامه درخشان یک حرکت خودجوش مردمی

تعداد بازدید : 1082
27 خرداد، سالروز تشکیل جهاد سازندگی
نگاهی به کارنامه درخشان یک حرکت خودجوش مردمی

حدود يك هفته از پيروزي انقلاب اسلامي گذشته بود که يك گروه پانزده نفری از هسته مركزي نهضت دانشجویي كشور در خيابان ايران، مدرسه رفاه به حضور امام خميني (ره) می رسند و گزارشي از فعاليت هاي خود را ارائه می کنند. حاصل آن جلسه تهيه طرح جهاد سازندگي بر اساس مشاركت نهضت دانشجویي به ويژه در قالب تشكيل اردوهاي سازندگي سال 58 در مناطق روستایي كشور بود كه توسط عليرضا افشار تحويل آيت الله بهشتي شد تا از طريق وی به دست امام (ره) برسد.

این طرح منجر به صدور فرمان رسمی امام (ره) در 27 خرداد 58 درباره تاسیس این نهاد ارزشمند شد. ایشان در بخشی از این فرمان می فرمایند: «همه با هم باید تشریک مساعی کنند و این ایران را که خراب شده است، بسازند و البته آن جاهایی که بیشتر خرابی هست مثل آن جاهایی که روستاها، جاهایی که مساکن عشایر هست، دهات دور افتاده که تقریبا هر کدام از گروه ها می آیند، شکایت از وضعشان دارند، می گویند برق نداریم، خانه نداریم، آب نداریم، آسفالت نداریم، بهداری نداریم و همه هم صحیح می گویند، بنابراین بوده است که این طور ایران را خراب کنند و الان که بحمدالله آن سد شکسته شد، برای مرحله ثانی که مرحله سازندگی است، ما دستمان را پیش ملت دراز می کنیم و از ملت می خواهیم که همه در این نهضت شرکت کنند و همه دست برادری به هم بدهند و این سازندگی و جهاد سازندگی را شروع کنند و البته مامورین دولت در هر جا مردم با آنها تشریک مساعی کنند در تحت نظر اشخاص کارشناس، مامورین دولت کارها را انجام بدهند و روحانیونی که در همه جا در بلاد بحمدالله هستند در این امر آنها هم تشریک مساعی کنند، نظارت کنند.»

نهاد جهاد سازندگی از ابتدای شکل گیری در کنار نقش سازندگی و تامین رفاه و توسعه مطلوب در نظام اسلامی وظیفه انتقال فرهنگ و آرمان های انقلاب اسلامی به تمام نقاط کشور را نیز بر عهده داشت. این موضوع در حکم امام (ره) نیز قرار گرفت و ایشان در ادامه فرمان تاسیس این نهضت نسبت به ایجاد انحراف های فکری در جریان فعالیت های مربوطه هشدار دادند:

«من به همه ملت به همه اشخاص که در این روستاها و دهات به سر می برند، پس از اینکه به همه شان دعا می کنم و عرض ارادت، یک سفارش دارم و آن اینکه توجه کنند، کسانی که برای ساختن و برای سازندگی و برای جهاد سازندگی در دهات می آیند، در روستاها می آیند، توجه کنند که مبادا خدای نخواسته در بین آنها یک اشخاصی باشند که بر خلاف رویه ملت، بر خلاف اسلام، مسائلی داشته باشند. اگر یک همچو اشخاصی دیدند، فورا آنها را از ده کنار بگذارند و نگذارند در بین جوان های ما، در بین روستاییان ما تبلیغات سوئی بکنند.»

جهاد سازندگی به عنوان یک نهاد راهبردی که بر اساس قدرت طراحی و اجرایی نیروهای جهادگر شکل گرفته بود در سال های نخست فعالیت خود هم در عرصه خدمات رسانی به نقاط محروم کشور و هم در همراهی با جبهه های جنگ تحمیلی بخش عمده ای از فعالیت های ضروری نظام اسلامی را بر عهده گرفت. اما این سیر رو به رشد، رفته رفته با برخی اعمال نظرهای غیر کارشناسی در مسیر بروکراسی اداری قرار گرفت و در نهایت در آذر ماه سال 62 توسط مجلس شورای اسلامی به وزارت جهاد سازندگی تبدیل شد.

جنگ‌ عراق‌ با ایران‌، زمینه فعالیت های‌ جهاد را متحول‌ كرد و بر مقدار آن‌ افزود. جهاد طی‌ هشت‌ سال‌ جنگ تحمیلی چه قبل از تبدیل آن به وزارتخانه و چه پس از آن‌، برای‌ جمع ‌آوری‌، ارسال‌ و توزیع‌ كمك های‌ مردمی‌ به‌ جبهه ‌ها، ستاد پشتیبانی‌ جنگ‌ جهاد سازندگی‌ استان‌ و شهرستان‌ را تشكیل‌ داد و با 40 گردان‌ مهندسی‌ ـ رزمی‌ و چهار قرارگاه‌ عملیاتی‌ و پشتیبانی‌ در تمامی‌ مراحل‌ دفاع مقدس‌، حضور داشت‌.

وظایف‌ محول شده‌ به‌ جهاد سازندگی‌، در طول‌ جنگ‌، پشتیبانی‌ امور مهندسی‌ جبهه‌ و بازسازی‌ و نوسازی‌ مناطق‌ جنگ‌ زده‌ بود. طراحی‌ و ساخت‌ طولانی ‌ترین‌ پل‌ شناور جهان‌ یعنی پل‌ خیبر به‌ طول‌ 14 كیلومتر، كه‌ ارتباط‌ بین‌ جزایر مجنون‌ و ساحل‌ هور را امكان ‌پذیر می ‌ساخت‌، نمونه ‌ای‌ از عملیات‌ برجسته‌ جهاد سازندگی‌ به ‌شمار می ‌آید. ساخت این پل یکی از اقدامات محیر العقولی است که در جریان جنگ تحمیلی توسط جهاد گران صورت گرفت.

جزایر مجنون در یک کیلومتری مرز ایران و عراق در داخل هور الهویزه قرار دارد و از شمال به جنوب کشیده شده است. جزیره جنوبی مجنون که البته به خشکی متصل است حدود 30 درصد از جزیره شمالی آن بزرگتر است. مهندس بهروز پور شريفي، فرمانده مهندسى رزمی جهاد سازندگى، در سفرهای متعددی که همواره برایش پیش می آمد، از این منطقه بازدید می کرد و از همان ابتدا سوالی به ذهنش خطور کرده بود که چطور می توان از این مسیر آبی گذشت. سوالی که در نهایت با ساخت پل خیر، عملیات اسفند ماه سال 62 را رقم زد.

جهاد سازندگی دستاوردهای قابل توجهی در طول فعالیت خود داشته است. در بخش دام و طیور جهاد سازندگی با به حداقل رساندن واردات محصولات دامی به خودکفایی دست یافت، در حالی که پیش از تفکیک وظایف جهاد و وزارت کشاورزی در سال ۱۳۶۹ کشور واردکننده‌ ۱۲۸ هزار تن گوشت قرمز، ۴۸۰ هزار تن شیر و ۵۲ هزار تن پنیر بوده است.

در بخش شیلات به منظور حفظ ذخایر دریاها با جایگزین کردن شیوه‌ های مناسب، روش ‌های نامناسب صید را حذف کرد و برای پرورش و تولید سالانه دویست هزار تن میگو و ماهیان سردابی و ۷۵۰ هزار تن ماهیان گرمابی برنامه ‌ریزی‌ هایی انجام داد. در بخش عشایر، موفق به اجرای بیش از 2 هزار پروژه‌ راه‌ سازی، ساخت مدرسه، جایگاه سوخت، چاه کشاورزی و برق ‌رسانی شد و با احداث جایگاه ‌های توزیع سوخت، از تخریب مراتع و بوته‌ کنی جلوگیری کرد. در بخش منابع طبیعی نیز با اجرای طرح ساماندهی خروج دام از جنگل، به منظور حفاظت از منابع جنگل ‌های شمال ایران، مدیریت، احیا و غنی ‌سازی جنگل ‌های دیگر کشور، اجرای طرح ملی تعاون دام و مرتع، توسعه‌ فضای سبز و جنگل‌ کاری در همه نقاط کشور و ایجاد کمربندهای سبز حفاظتی اقدامات مفیدی انجام داده است.

در واقع پس‌ از پایان‌ جنگ‌، جهاد سازندگی‌ به‌ بازسازی‌ مناطق‌ جنگ ‌زده‌ پرداخت‌ و طرح‌ بسیج‌ سازندگی‌ را به‌ منظور بهره ‌گیری‌ از توانایی های‌ جوانان‌ تحصیل‌ كرده‌ در رشته‌ كشاورزی‌ و نیز تامین‌ نیروی‌ انسانی‌ در بخش‌ ترویج‌ و توسعه‌ روستایی‌ مطرح‌ كرد كه‌ نخستین‌ مرحله‌ آن‌ در سال 1378 ‌با به ‌كار گیری‌ نیروهای‌ فارغ ‌التحصیل‌ كشاورزی‌ در دوره‌ نظام‌ وظیفه‌ به‌ اجرا در آمد.

امام (ره) در سال 59 در نخستین سالگرد تاسیس و ارائه خدمات جهاد سازندگی در بخشی از سخنان خود در دیدار جهادگران فرمودند: «سرتاسر کشور نهادهای مختلف پیدا شد، جوشید. یکی از نهادهایی که از خود ملت جوشید و متفکل آن خود ملت بود، همین جهاد سازندگی بود. کمیته ها و پاسداران و همه این نهادهای تازه و جدید بدون اینکه یک سازمانی در کار باشد، خود همان مردم درست کردند و مادامی که این معنا باشد که مردم خودشان موظف می دانند خودشان را برای ساختن، آسیب نخواهند دید. آن روز آسیب خدای نخواسته به کشور ما و به ملت ما می رسید که این معنایی که در اول نهضت پیدا شد و سبب پیروزی شد، این معنا از بین مردم برود یعنی به واسطه اختلافات و تشتتات و هواهای نفسانی طوری بشود که از آن معنای الهی که در بین ملت بود و موجب پیروزی شد تهی بشود و در آن وقت دست رحمت الهی از سر این کشور خدای نخواسته برداشته بشود. کاری بکنید که این کلمه «یدالله مع الجماعه» از دستتان نرود. اگر جماعت ها همه با هم باشند و ایده اسلامی باشد دست خدا همراه شماست.»

امام (ره) هم در فرمان تاسیس جهاد و هم در نخستین سالگرد تاسیس این نهاد بر یک عنصر خاص تاکید بسزایی داشتند و آن حفظ مردمی بودن این نهضت عظیم بود. جهاد به طور عمومی با سازوکارهای دست و پاگیر دولتی و اداری همخوانی ندارد. آسیب هایی که در نظامات اداری وجود دارد ضمن کند کردن فعالیت های جهادی موانع متعدد دیگری را نیز وارد فرایندهای عملیاتی می کند که در نهایت روی نتایج حاصله اثر مستقیم دارد. هر چند در شرایط ایده آال بهتر آن است که آسیب های موجود در نهادهای دولتی را برطرف نمود تا چنین نواقصی در مسیر فعالیت های جهادی رخ ندهد، اما تا زمانی که این نواقص برطرف نشده نیز نمی توان کارهای عقب مانده را به امید برطرف شدن مشکلات اداری بر روی زمین رها کرد.

از این رو تاسیس وزارت جهاد نخستین آسیبی بود که به بدنه این نهاد وارد شد. البته در فضای سال 62 و همین طور با توجه به بدنه و نیروهای انسانی آن زمان در این نهاد، آسیب دولتی شدن جهاد به یک باره بروز نکرد. فضای معنوی و روحیه بخشی که در جبهه های دفاع مقدس وجود داشت مانع ایجاد سستی و رخوت در برنامه های جهاد می شد. اما این آسیب رفته رفته پس از جنگ و جدا شدن نسل اول این نهاد از مجموعه، خود را آشکار نمود.

این آسیب تا جایی پیش رفت که در نهایت در سال 79 ضربه دوم و آخر بر پیکر نهضت جهاد وارد شد و این وزارت با وزارت کشاورزی ادغام شد. این اقدام نشان داد که دولت و مجلس وقت در حالت خوش بینانه مفهوم جهاد سازندگی را درک نکرده بودند و از این رو آن را به عنوان نهادی موازی با نهاد وزارت کشاورزی قلمداد می کردند. اما در مقابل و برای جبران آسیب هایی که بر نهضت جهاد سازندگی وارد شده بود در همان سال 79 از سوی مقام معظم رهبری فرمان تاسیس بسیج سازندگی که از سال 78 مقدمات آن فراهم شده بود، صادر شد.

ایشان در شهریور ماه 89 پس از یک دهه از فعالیت های بسیج سازندگی که احیاگر خدمات ابتدای انقلاب و دوران جنگ تحمیلی جهادگران جهاد سازندگی بود می فرمایند: «این حرکت عظیم بسیج سازندگی و اردوهای جهادی که به طور رسمی ۱۰ سال است آغاز شده، البته این را من باید اقرار کنم که این کار اول از خود جوان ‌ها شروع شد. خود جوان های دانشجو و دانش آموز در بخش های مختلف این حرکت را شروع کردند. در سال ۷۹ گزارش این حرکت زیبا و پرشکوه به ما رسید و منجر شد به اینکه پیام بسیج سازندگی به قاطبه جوانان کشور داده شود. یعنی این یک حرکت خود جوش مردمی است. درست مثل جهاد سازندگی در آغاز انقلاب. جهاد سازندگی هم همین جور بود.»

مهمترین ویژگی اقدام جهادی روحیه ایمانی و اخلاص نیروهای جهادگر است. در مدل مدیریت و عملکرد جهادی بسیاری از مناسبات اداری و بخشنامه ای وجود ندارد. افراد بر اساس دغدغه ها و نیز توانایی هایی که دارند در گروه های مختلف دسته بندی می شوند و بدون ملاحظه معادلات مادی تنها به دست یابی به هدف مورد نظر می اندیشند. جهاد در تمام عرصه های زندگی ارتباط مستقیمی با جهاد انسان ها با نفس خود دارد. از آنجا که رسول خدا (ص) جهاد اکبر را جهاد با نفس معرفی فرموده اند بنابراین اجرایی شدن هر شق دیگری از شقوق جهادهای اصغر وابسته به موفقیت جهادگران در جهاد با نفس خویش است.

علی احمدپور؛