تست شماره یک برای پیام ویژه تست شماره دو برای پیام ویژه این یک پیام سوم ویزه است برای ارسال این یکی از پیام چهارم های ویژه است 0
ارکان نهاد
برنامه ها
جشنواره ها
کارگاه ها
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
مسابقات
مسابفات
اسامی برندگان
حلقه های معرفت
آشنایی با حلقه های معرفت
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
کرسی های آزاد اندیشی
آشنایی با کرسی های آزاد اندیشی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
نهضت تفسیر
آشنایی با نهضت تفسیر
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
احکام دانشجویی
مفاهیم و اصطلاحات احكام
پایگاه اطلاع رسانی مراجع معظم تقلید
احکام شرعی
دانش افزایی سیاسی
آشنایی با دانش افزایی سیاسی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
سیاسی
مباحث روز
ولایت فقیه
انقلاب اسلامی
جریان شناسی سیاسی
بیداری اسلامی
جنگ نرم
اصطلاحات سیاسی
فرهنگی
فرق و ادیان
قرآن و احادیث
اهل بیت
مهدویت
امام خمینی
مقام معظم رهبری
سایر شخصیت ها
اجتماعی و هنری
ورزشی
نشریات
سبک زندگی
اخلاق دانشجویی
توصیه های تربیتی
فضائل اخلاقی
رذائل اخلاقی
تالار گفتگو
کرسی مجازی
هم اندیشی مجازی (ویژه اساتید)
گالری تصاویر
فیلم و کلیپ
اینفوگرافی
گالری صوتی
کاریکاتور
دانلودها

بررسی وضعیت و مشکلات کتاب فروشی‌ها

تعداد بازدید : 2267

بررسی وضعیت و مشکلات کتاب فروشی‌ها

خیابان انقلاب تهران، محدوده خیابان دانشگاه تا میدان انقلاب، اینجا و یکی دو خیابان اطرافش، مرجع کسانی است که به دنبال خوراک ذهن هستند، اینجا بزرگ‌ترین و اصلیترین بازار کتاب در ایران است. بدون شک تجمع کتاب فروشی‌ها و دفا‌تر انتشاراتی‌های مختلف در خیابان انقلاب تهران در کل ایران بی‌نظیر است؛ این در حالی است که اکثر شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها حداکثر ۲ یا ۳ کتابفروشی بزرگ و مرجع دارند. پیاده روهای اطراف خیابان انقلاب در محدوده کتابفروشی‌ها، اکثر اوقات شلوغ و پر تردد است و اینگونه به نظر می‌رسد که کسب و کار کتابفروشی‌ها سکه است اما پای درددلشان که بنشینی می‌فهمی که اوضاع جور دیگری است. قیمت بالای کاغذ، بالا بودن اجاره فروشگاه‌ها، مالیات، عوارض شهرداری، پول برق و آب و گاز و... همه این‌ها باعث شده قیمت کتاب آنچنان بالا برود که برخی کتاب فروش‌ها می‌گویند مشتریان چندین و چند ساله خود را از دست داده‌اند و کتابفروشی بیشتر به محلی برای تماشای کتاب تبدیل شده است.

 قیمت گذاری کتاب سلیقه‌ای و بی‌ضابطه است

شاید به جرأت بتوان گفت بزرگ‌ترین مشکلی که اکثریت کتابفروشان از آن گله و شکایت دارند، قیمت گذاری بی‌ضابطه کتاب است. «بخشی» از کتابفروشی «نگاه» در مورد این مشکل می‌گوید: سه سال پیش هر کتاب ورقی بین ۱۵ تا ۲۰ تومان منتشر می‌شد اما اکنون این میزان به ۵۰ تومان و بیشتر افزایش یافته و برخی ناشران تا ۶۰ تومان هم هر ورق را قیمت گذاری می‌کنند؛ مساله‌ای که متاسفانه نظارتی روی آن هم نیست و این قیمت گذاری بیشتر سیلقه‌ای است.

محمدی، مدیر فروشگاه جهاد دانشگاهی نیز معتقد است: ممکن است تورم بین ۳۰ تا ۴۰ درصد رشد داشته باشد ولی کتاب حداقل ۳ تا ۴ برابر رشد قیمت داشته که به نظر غیرمنطقی می‌رسد؛ این خود بازار فروش را به شدت خراب کرده و برای مثال دانشجویان کتاب‌ها را شراکتی می‌خرند یا حتی از اینترنت دریافت می‌کنند.

اما «بزرگمهر»، مدیر فروشگاه کتاب ترنجستان می‌گوید: بالا رفتن قیمت کاغذ که دلیل اصلی آن نیز هرگز مشخص نشد، آن را به یک کالای لوکس تبدیل کرده و وقتی حوزه حساسی مانند فرهنگ درگیر یک کالای لوکس شود، شرایط خیلی بدی بر آن حاکم خواهد شد.

وی خاطرنشان می‌کند: از آنجایی که نظارتی بر این وضعیت وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد بسیار ضعیف است، بخشی از پخش کنندگان کتاب، کتاب‌هایی را که از مدت‌ها قبل در انبار داشتند بدون هیچ سازوکار مشخص و فنی و بدون ضابطه افزایش قیمت داده‌اند که این افزایش در برخی مواقع غیرمعقول و غیرمنطقی است. برای مثال قیمت پشت جلد یک کتاب ۹ هزار و ۵۰۰ تومان است اما با قیمت ۱۹ هزار و ۵۰۰ تومان توزیع می‌شود؛ حال کتابفروشی باید این کتاب را چند بفروشد که هم ضرر نکند و هم فروشش را از دست ندهد؟

 نظام توزیع و پخش کتاب سنتی و نیازمند بازنگری است

«باید از ساختار سنتی پخش کتاب بیرون بیاییم»، این حرف بسیاری از فروشندگان است؛ «حاتمی» از جمله ناشرانی است که فروشگاه کتاب دارد، او می‌گوید: در این آشفته بازار کاغذ، گرانی نیروی کار و بازار کساد فروش تنها پخش کنندگان کتاب هستند که سود می‌کنند. چون توزیع کنندگان با سرمایه ناشران کار می‌کنند، بدون آنکه خودشان آورده‌ای داشته باشند. آن‌ها کتاب را با درصد تخفیف بالایی می‌گیرند و بین کتابفروشی‌ها توزیع کرده و بعد از یکسال دیگر پول آن را می‌دهند. همچنین توزیع کنندگان با عرضه خوب و مناسب یک کتاب یا بالعکس نیز می‌توانند به فروش بهتر یا عدم فروش آن کمک کنند.

بزرگمهر، مدیر ترنجستان نیز معتقد است: ساختار توزیع، غلط، قدیمی و مبتنی بر موج سواری است؛ بدین مفهوم که نظام توزیع مبتنی بر کار کار‌شناسی نیست و روی موج و فضای «فان» جامعه جلو می‌رود و غیر تحقیقی است و آنچه را مردم دوست دارند عرضه می‌کنند. البته مقصر اصلی سیاست گذاران هستند که موجب شده‌اند دیدگاه به بخش کتاب، نگاهی بازاری باشد که این نیز مبتنی بر سود است و فروش حرف اول و آخر را بزند. در حالی که مقوله فرهنگ سازی جامعه به هیچ وجه با نگاه بازاری قابل جمع شدن نیست، بنابراین حداقل در این حوزه دولت باید به صورت مستقیم نظارت و متولی‌گری کند.

مدیر فروشگاه ترنجستان پروژه شهر کتاب‌ها را از جمله راهکارهایی دانست که قرار بود این مشکل را حل کنند، او می‌گوید: اگرچه این طرح موفقیت‌هایی نسبی و اندک داشت ولی به آنچه مد نظر بود دست نیافته است.

 از مالیات معافیم ولی مالیات می‌دهیم

حدود ۱۰ سال پیش قانونی به تصویب رسید که براساس آن ناشرین و کتابفروشان از پرداخت مالیات معاف شدند، اما از هر کدام از کتابفروش‌ها و ناشرین که بپرسید می‌گویند مالیات می‌دهند و اصلا مشخص نیست که پس این قانون چرا تصویب شد!

«بخشی» از جمله فروشندگان کتابی است که می‌گوید: واقعیت این است که کتاب فروش نباید مالیات بدهد به دلیل نقشی که در فرهنگ سازی دارد؛ اصولا کتاب فروشی کار سود آوری نیست، چون هزینه‌های فروش کتاب به مراتب بیشتر از درآمد آن است، برای مثال من ماهانه ۲۵ میلیون تومان پول پرسنل فروشگاه می‌دهم؛ ولی میانگین درآمد روزانه‌ام به هیچ عنوان کفاف مخارجم را نمی‌دهد.

مدیر فروشگاه جهاد دانشگاهی نیز می‌گوید: آب و برق و گاز و عوارض ما کتاب فروشی‌ها با هیچ یک از صنوف دیگر فرقی ندارد و همه تجاری حساب می‌شویم یعنی من که کتاب می‌فروشم با کسی که فست فود می‌فروشد یکسان پول می‌دهیم؛ از طرفی هرچه هم که به مسئولان در جلسات می‌گوئیم گوشی بدهکار نیست.

 عدم اعتماد ناشر به کتاب فروش

مدیر فروشگاه کتاب جهاد دانشگاهی همچنین از عدم اعتماد ناشرین به کتاب فروش‌های گله دارد: سابق بر این اعتمادی بین کتاب فروش و ناشر بود و ناشر، کتاب را به صورت امانی در اختیار کتابفروش می‌گذاشت و پس از چند ماه برای تسویه حساب می‌آمد، اما حالا همه چیز نقدی است؛ بنابراین کتابفروش مجبور است با وسواس کتاب‌ها را انتخاب کند و برای همین به ویژه در حوزه کتاب‌های علمی و تخصصی که هر روز در حال پیشرفت و به روز شدن است، بسیار اتفاق می‌افتد که به خاطر ملاحظات کتاب فروش، ممکن است کتاب خوب و مناسبی وجود داشته باشد که فرصت ارائه شایسته را از دست بدهد.

عدم امنیت شغلی کارکنان و کارگران کتاب فروشی‌ها

یک نفر کارگر یا فروشنده در یک کتاب فروشی که به این حوزه کاملا آشناست، صبح از ساعت ۸ تا ۱۰ شب فقط با حقوق ماهی ۷۵۰ هزار تومان کار می‌کند. این را «بزرگمهر» می‌گوید و خاطرنشان می‌کند که حقوق و مزایای کارکنان این بخش در پایین‌ترین سطح ممکن قرار دارد. اضافه کار معنی ندارد، امنیت شغلی به هیچ وقت وجود ندارد و هر وقت بخواهند نیروی کار را اخراج می‌کنند. واقعیت این است که کارکنان این بخش نه صنفی دارند و نه جایی که بتواند در جهت بهبود شرایطشان تلاش کند و تمام تلاششان برای فروش بیشتر است بدون دقت به کیفیت کار فروش کتاب.

مدیر کتابفروشی آگاه نیز با تایید این مطلب می‌گوید که چون وضعیت خود ما چندان حساب و کتابی ندارد، طبعا این وضعیت به کارکنان ما نیز سرایت می‌کند و هزینه‌ها اینقدر بالا و درآمد پائین است که کم کردن دستمزد‌ها یکی از راهکارهای کاهش هزینه هاست.

 کتاب‌فروشی‌ها مشکل کمبود کتاب دارند

«سنگری» مدیر انتشارات «افرا کتاب»، کمبود کتاب را مهم‌ترین عامل در کاهش میزان فروش کتاب‌فروشی‌ها می‌داند و می‌گوید: به دلیل گرانی کاغذ و عدم دریافت مجوز نشر بعضی از آثار، بعضی از کتاب‌ها در بازار پیدا نمی‌شوند و خیلی وقت‌ها پیش می‌آید که مشتری کتابی را می‌خواهد که در دسترس نیست.

پایین آمدن قدرت خرید مردم مساله‌ای است که سنگری درباره آن می‌گوید: اصولآ مشتری‌های کتاب‌خوان همیشه مشکلات مالی دارند و این مساله مربوط به دیروز و امروز نیست، اما همچنان کتاب کالایی است که می‌توان با پرداخت مبلغی اندک، برای مدت زمان زیادی مشغولیت ذهنی ایجاد کرد.

او تصریح می‌کند: البته نمی‌توان منکر این شد که پایین آمدن قدرت خرید بر کاهش فروش کتاب تاثیر مستقیم دارد. امروز شاهد این موضوع هستیم که خیلی از مشتری‌ها مجبور می‌شوند از بین دو کتاب، یکی را برای خرید انتخاب کنند. من همچنان بر پایین بودن تنوع کتاب‌های جدید تاکید می‌کنم، مثلآ انتشاراتی‌هایی قبلا وجود داشت که در یک ماه ۸-۹ عنوان کتاب جدید منتشر می‌کرد، اما امروز این ناشران کجا هستند؟!

این مدیر کتاب فروشی درباره میزان فروش نیز می‌گوید: یکی از کارهای ما پیدا کردن کتاب‌های قدیمی‌تر و فروش آن‌هاست، زیرا همچنان استقبال خوبی از آن‌ها می‌شود. اصولآ کتاب‌فروشی نه در ایران، بلکه در هیچ جای دنیا جزو مشاغل پرسود و اقتصادی نبوده و ما هم از این قضیه مستثنی نیستیم. به هر حال قیمت پشت جلد آثار به نسبت قبل بیشتر شده و با در نظر گرفتن این مساله، فروش ما برابر با سال گذشته است که البته باید مساله تورم را هم در آن لحاظ کرد.

کتاب درسی و کمک درسی پر فروش‌ترین کتاب‌ها هستند

اگرچه پاسخ به پرسش پرفروش‌ترین کتاب‌ها در میان کتابفروشان متنوع است اما قریب به اتفاق آن‌ها پرفروش‌ترین کتاب‌ها در حال حاضر را کتاب‌های درسی و کمک درسی می‌دانند. اگرچه بنابه مناسبت‌های مختلف ممکن است تغییری در روند فروش کتاب‌ها رخ دهد، اما در حال حاضر با وجود شرایط حاکم بر بازار این کتاب‌ها همچنان بیشترین میزان فروش را به خود اختصاص می‌دهند؛ البته این قسم از کتاب‌ها نیز فروششان به شدت افت کرده چون دانش آموزان و دانشجویان ترجیح می‌دهند بسیاری از کتاب‌های چند ده هزار تومانی را شراکتی خریداری و هزینه‌هایشان را مدیریت کنند.

حسین جمشیدیان