تست شماره یک برای پیام ویژه تست شماره دو برای پیام ویژه این یک پیام سوم ویزه است برای ارسال این یکی از پیام چهارم های ویژه است 0
ارکان نهاد
برنامه ها
جشنواره ها
کارگاه ها
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
مسابقات
مسابفات
اسامی برندگان
حلقه های معرفت
آشنایی با حلقه های معرفت
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
کرسی های آزاد اندیشی
آشنایی با کرسی های آزاد اندیشی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
نهضت تفسیر
آشنایی با نهضت تفسیر
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
احکام دانشجویی
مفاهیم و اصطلاحات احكام
پایگاه اطلاع رسانی مراجع معظم تقلید
احکام شرعی
دانش افزایی سیاسی
آشنایی با دانش افزایی سیاسی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
سیاسی
مباحث روز
ولایت فقیه
انقلاب اسلامی
جریان شناسی سیاسی
بیداری اسلامی
جنگ نرم
اصطلاحات سیاسی
فرهنگی
فرق و ادیان
قرآن و احادیث
اهل بیت
مهدویت
امام خمینی
مقام معظم رهبری
سایر شخصیت ها
اجتماعی و هنری
ورزشی
نشریات
سبک زندگی
اخلاق دانشجویی
توصیه های تربیتی
فضائل اخلاقی
رذائل اخلاقی
تالار گفتگو
کرسی مجازی
هم اندیشی مجازی (ویژه اساتید)
گالری تصاویر
فیلم و کلیپ
اینفوگرافی
گالری صوتی
کاریکاتور
دانلودها

پشت پرده مافیای توزیع و نشر کتاب

تعداد بازدید : 1295

پشت پرده مافیای توزیع و نشر کتاب

بسیاری از ناشران و به طور کلی کسانی که با حوزه کتاب سروکار دارند اوضاع آشفته فعلی صنعت نشر را بیشتر ناشی از سوء مدیریت می‌دانند، اما در عین حال ترجیح می‌دهند از واژه‌هایی مانند مافیا و دست‌های پشت پرده با احتیاط صحبت کنند. این گروه معتقدند آنچه تحت عنوان مافیا یا دست پشت پرده مطرح می‌شود، نه یک پدیده سازمان یافته بلکه زاییده عدم سیاستگذاری و مدیریت درست است.

 مشکلی که واقعاً پیچیده نیست

اغلب ناشرین که «حاتمی» مدیر مسئول انجمن فرهنگی ناشران کتاب دانشگاهی یکی از آنهاست، معتقدند به طور کلی مشکلات حوزه کتاب نه نیازی به تئوری بافی دارد و نه نیاز به یک فکر خاص، این مساله خیلی پیچیده نیست و ساز و کار‌ها و راهکار‌ها مشخص است. مهم‌ترین اصل این است که ساماندهی بخش نشر کتاب باید سه تحول اساسی را تجربه کند؛ اول باید از ساختار سنتی بخش کتاب خارج شویم، دوم فضای بازاری در صنعت کتاب یا به عبارتی سودخواهی در حوزه فرهنگ برای مدتی کنار گذاشته شود و سوم اینکه دولت وارد عرصه و حوزه نشر شود البته به طور هدفمند و هوشیارانه. حاتمی معتقد است: راهکارهایی مانند راه اندازی بازارچه‌های کتاب با حمایت‌های بخش دولتی می‌تواند تا حدودی مشکلات بخش کتاب را که سابقه‌ای بیش از نیم قرن دارد، برطرف کند.

 سوء مدیریت‌‌ همان مافیاست

«ناصر محمدی فرد»، مدیر انتشارات «اکرام قم» نیز در مورد مشکلات نشر می‌گوید: آنچه تحت عنوان مافیا در حوزه نشر مطرح می‌شود را قبول ندارم اما بد عمل کردن مسئولان به برخی سوء استفاده‌ها دامن زده است؛ برای نمونه از سال ۸۵ یارانه کاغذ حذف و قرار شد در قبال آن سیاست‌های حمایتی جایگزین شود.

در آن زمان سه راهکار پیشنهاد شد؛ اول اینکه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار شد برای کمک به ناشرین بخشی از کتاب‌ها را خریداری کند، این کار در ابتدا خوب انجام شد ولی آرام آرام بازار تبعیض‌ها داغ و همین باعث عدم کارایی این راهکار شد.

همچنین قرار بود نمایشگاه‌های استانی و فصلی برگزار شود تا به نوعی با کاهش هزینه‌ها بتوان فروش بهتری را در حوزه کتاب شاهد بود، اما در نمایشگاه‌ها نیز مدیریت و برنامه ریزی خاص اعمال نشد؛ برخی ناشران برای چند نمایشگاه دعوت می‌شدند و به برخی سالی دوباره هم نوبت نمی‌رسید. سوم هم اینکه قرار بود بن‌های خرید کتاب بین طلاب و دانشگاهیان توزیع شود که در این بخش نیز به دلیل عدم توزیع عادلانه مشکلات فراوانی ایجاد شد؛ ضمن اینکه عموم مردم از دریافت این بن‌ها محروم هستند.

به گفته وی همین سیاستگذاری‌های غلط است که زمینه را برای سود استفاده برخی و به وجود آمدن رانت فراهم می‌کند، وگرنه مافیای سازمان یافته‌ای در این بخش وجود ندارد.

اما «علی اکبر تورانیان»، مدیر انتشارات آینده سازان معتقد است مافیایی در صنعت نشر نمی‌تواند وجود داشته باشد چون بخش‌های مختلف این صنعت در انحصار کسی نیست. وی توضیح می‌دهد که از قدیم الایام کتاب‌هایی بودند که از دیدگاه ارزشی و کار‌شناسی مطرح نبوده و حرفی برای گفتن نداشتند و حتی از ناشر نام آشنایی هم نبودند اما به دلیل برخی شرایط خاص و روابط و باندبازی‌ها با اقبال بازار روبرو می‌شدند، نمونه آن هم بسیاری از رمان‌های عشقی است که ناشر آن فقط به دنبال کسب سود و مادیات بود. این نکته هم مهم است که همین سودخواهی و انگیزه صرف تولید، انحراف هم به وجود می‌آورد چون نگاه افراد فقط تجاری بود و در این راستا فرهنگ سازی عملاً به حاشیه می‌رفت.

تورانیان معتقد است که مافیا در حقیقت حمایت، بنیه مالی و امکانات است چون نیمی از مشکلات ناشی از بخش توزیع کتاب است و توزیع کتاب نیازمند زیرساخت‌هایی همچون انبار و تشکیلات است. بنابراین چناچه امکانات برای همه وجود داشته باشد چیزی به عنوان مافیا و دست پشت پرده وجود نخواهد داشت.

این ناشر توضیح می‌دهد که سال ۶۲، حدود ۱۸۰ ناشر داشتیم که نیمی از آن‌ها نیز فعال نبودند، اما اکنون ۱۱ هزار ناشر داریم و این تعداد تولید کتاب بالایی را به وجود آورده‌اند و با هم رقابت می‌کنند؛ بنابراین هیچ ناشری در حاشیه امنیت قرار ندارد که انحصار در دست او باشد؛ همانگونه که می‌بینیم هر کتابی مشابه بسیاری در بازار دارد.

مدیر انتشارات آینده سازان معتقد است: اگر چه به بحث چاپ و نشر، صنعت گفته می‌شود، اما هیچ حمایتی از سوی نهادهای مسئول در اختیار آن‌ها نیست. برای مثال سیستم بانکی تسهیلات مناسبی را در اختیار تولید کنندگان کتاب قرار نمی‌دهد در حالی که این حوزه به دلیل هدف والایی که دارد یعنی فرهنگ سازی به شدت نیازمند حمایت است.

وی متذکر می‌شود: به جای آنکه سیستم بانکی در خدمت بخش‌هایی دلالی و بساز و بفروش باشد باید در خدمت بخش تولید باشد؛ آن هم تولید فرهنگ. اگر اکنون به عنوان یک ناشر یا توزیع کننده درخواست دریافت تسهیلات بدهید با وام‌هایی با بهره ۳۰ تا ۲۷ درصد مواجه می‌شوید. آیا سود ما در صنعت نشر آن قدر هست که ما از عهده باز پرداخت وام‌هایی اینچنین برآییم و اگر اینچنین باشد باید کتاب را چند قیمتگذاری کنیم که برای خریدار و کتابخوان مقرون به صرفه باشد؟

 معافیت مالیاتی ناشرین؛ قانونی که اجرا نمی‌شود

این مدیر انتشاراتی خاطر نشان می‌کند: بحث معافیت‌های مالیات که قرار بود برای ناشرین اعمال شود عملاً ۱۰ سال است که در حد شعار باقی مانده و اداره دارایی می‌گوید به ما می‌گویند بگیرند و ما می‌گیریم. همین امر موجب بروز اقداماتی مانند سندسازی و رشوه برای فرارهای مالیاتی می‌شود که در بحث فرهنگ به هیچ وجه زیبنده نیست.

به گفته تورانیان اگر به کتاب مانند کالاهای دیگر نگاه شود هیچ وقت نمی‌توانیم توقع داشته باشیم سرانه مطالعه بالا برود؛ بحث اقتصاد در نشر بحث بسیار مهمی است که نیازمند حمایت و نه دخالت بخش دولتی است.

 مولفان مطرح قلم‌ها را بر زمین گذاشته‌اند

تورانیان به آسیب جدی دیگری که در حال حاضر صنعت تولید کتاب و نشر را تهدید می‌کند، اشاره کرده و می‌افزاید: گرانی‌های افسارگسیخته و عدم اقبال برای خرید کتاب و نبود سیاست‌های حمایتی موجب سرگردانی بسیاری از مولفان ما شده است. چه بسا کتاب‌های خوبی از مولفان با سابقه‌ای که به دلیل عدم وجود ناشر و سرمایه‌گذار چاپ نشده و مولفان ما سرگردان شده‌اند.

به گفته وی وقتی مولف از این چاپخانه به‌ آن چاپخانه و از این ناشر به آن ناشر می‌رود و کسی کتابش را چاپ نمی‌کند و هر ناشر می‌گوید باید خودت سرمایه گذاری کنی طبعاً این فرد ناامید شده و قلمش را به زمین خواهد گذاشت؛ آن زمان است که این بی‌انگیزگی برای یکی از انسان ساز‌ترین و تاثیرگذار‌ترین حوزه‌های فرهنگی فاجعه بار خواهد بود؛ فاجعه‌ای که تاثیرات آن‌ها سال‌های سال در بخش فرهنگ کشور نمود خواهد داشت.

حسین جمشیدیان