تست شماره یک برای پیام ویژه تست شماره دو برای پیام ویژه این یک پیام سوم ویزه است برای ارسال این یکی از پیام چهارم های ویژه است 0
ارکان نهاد
برنامه ها
جشنواره ها
کارگاه ها
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
مسابقات
مسابفات
اسامی برندگان
حلقه های معرفت
آشنایی با حلقه های معرفت
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
کرسی های آزاد اندیشی
آشنایی با کرسی های آزاد اندیشی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
نهضت تفسیر
آشنایی با نهضت تفسیر
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
احکام دانشجویی
مفاهیم و اصطلاحات احكام
پایگاه اطلاع رسانی مراجع معظم تقلید
احکام شرعی
دانش افزایی سیاسی
آشنایی با دانش افزایی سیاسی
برنامه های آتی
برنامه های اجرا شده
سیاسی
مباحث روز
ولایت فقیه
انقلاب اسلامی
جریان شناسی سیاسی
بیداری اسلامی
جنگ نرم
اصطلاحات سیاسی
فرهنگی
فرق و ادیان
قرآن و احادیث
اهل بیت
مهدویت
امام خمینی
مقام معظم رهبری
سایر شخصیت ها
اجتماعی و هنری
ورزشی
نشریات
سبک زندگی
اخلاق دانشجویی
توصیه های تربیتی
فضائل اخلاقی
رذائل اخلاقی
تالار گفتگو
کرسی مجازی
هم اندیشی مجازی (ویژه اساتید)
گالری تصاویر
فیلم و کلیپ
اینفوگرافی
گالری صوتی
کاریکاتور
دانلودها

بررسی تطبیقی نظام خدمت وظیفه در دنیا

تعداد بازدید : 2153


از آنجا که نیروی نظامی قدرتمند برای هر کشوری یکی از عوامل مهم و اساسی در ایجاد بازدارندگی مقابل تعرض سایر کشور‌هاست، وجوب خدمت سربازی در هر کشوری بدیهی می‌نماید. البته پیاده‌سازی این مهم در کشورهای مختلف بنا به دلایل گوناگون به اشکال متفاوتی اجرا می‌شود. در این نوشتار به بررسی برخی نمونه‌های فراگیر شیوه پیاده‌سازی خدمت سربازی در کشور‌ها می‌پردازیم.
قابل ذکر است که عواملی همچون وضعیت جمعیتی کشور‌ها، وضعیت مرز‌ها، وضعیت ثبات کشورهای همسایه، شاخص‌های اقتصادی کشور، جغرافیا و سرمایه‌های طبیعی و بسیاری از عوامل دیگر مجموعا سبب شکل‌گیری سبک و سیاق خاص هر کشور در شیوه پیاده‌سازی و ساختار خدمت وظیفه عمومی شده است. لذا الزاما نمی‌توان فارغ از ویژگی‌های مذکور به مقایسه دو کشور در خصوص روش پیاده‌سازی این مسئله پرداخت. به عبارت دیگر هدف از بررسی وضعیت نظام وظیفه در کشورهای دیگر، مقایسه یک به یک کشور‌ها با یکدیگر در این خصوص نیست. چه بسا سیاست‌های سختگیرانه کشوری در زمینه خدمت وظیفه با توجه به وضعیت سیاسی و ژئوپولتیک آن کشور کاملا منطقی بوده و در کشوری دیگر حذف خدمت سربازی عاقلانه باشد. با در نظر داشتن این پیش‌فرض، بررسی نظام‌های مختلف خدمت وظیفه عمومی و در عین حال در نظر داشتن شرایط خاص کشور خودمان، می‌تواند مسئولان کشور را به سمت بهینه‌سازی و افزایش بهره‌وری دوره خدمت عمومی رهنمون سازد.
در یک دسته‌بندی کلی می‌توان کشور‌ها را به دو دسته کلی دارای «خدمت سربازی اجباری» و «خدمت سربازی داوطلبانه» دسته بندی کرد که هر کدام از این دو دسته در کشورهای گوناگون به شیوه‌های مختص به خود پیاده‌سازی می‌شود.

کشورهایی بدون سربازی اجباری:
این گروه از کشور‌ها تنها دارای ارتش حرفه‌ای هستند و از استفاده از نیروی اجباری خودداری می‌کنند. در این کشور‌ها وارد شدن به نهادهای نظامی به صورت داوطلبانه و به عنوان یک شغل تلقی می‌شود و فرد پس از ورود به ارگان نظامی تحت آموزش‌های مورد نیاز رسته خود قرار می‌گیرد و از حقوق و مزایای مربوطه طبق قوانین مشخص آن کشور بهره‌مند می‌گردد. مجموعا بیش از ۱۲۰ کشور یعنی ۶۰ درصد کشورهای جهان در این دسته قرار می‌گیرند. قابل ذکر است که برخی از این کشور‌ها استثنائاتی جهت خدمت اجباری برای زمان درگیری‌های نظامی در نظر گرفته‌اند. آمریکا، انگلستان، آلمان، کانادا، بلژیک، پاکستان، افغانستان، امارات متحده عربی و بسیاری از کشورهای دیگر در این دسته قرار می‌گیرند.

 

کشورهای دارای سربازی اجباری
این دسته از کشور‌ها از شیوه‌های مختلفی برای پیاده‌سازی خدمت اجباری استفاده می‌کنند و با توجه به نیاز کشور، طول مدت سربازی را تعیین می‌کنند.
برای مثال: طول خدمت سربازی در کشور سوئد که مردان را از سن ۱۹سالگی برای گذراندن دوران خدمت فراخوانی می‌کند، بین ۷ تا ۱۷ ماه است. محل و نوع خدمت از متغیرهای موثر در مدت زمان خدمت می‌باشد به عبارت دیگر سخت شدن خدمت باعث کم شدن از مدت زمان آن می‌شود. همچنین، مشمولین در این کشور می‌توانند خدمت خود را در نهادهای غیرنظامی همچون آتش‌نشانی بگذرانند. افرادی که خدمت غیرنظامی دارند معمولا طول خدمت بیشتری را باید طی کنند. زنان سوئدی نیز در صورت تمایل می‌توانند در خدمت سربازی شرکت کنند. سوئیس نیز دارای ساختار خدمت وظیفه اجباری شبیه به سوئد است. مردان این کشور در نهادهای نظامی حدود ۹ ماه و در نهادهای غیرنظامی حدود ۱۳ماه طول دوره خدمتی دارند. البته خدمت در نهادهای اجتماعی و غیرنظامی منوط به عدم توانایی فرد جهت خدمت در نهاد نظامی است. زنان سوئیسی نیز می‌توانند به صورت داوطلبانه خدمت کنند و جزئی از ارتش حرفه‌ای کشور شوند.
برخی کشورهای دیگر دارای خدمت سربازی طولانی‌تری هستند. برای مثال: طول مدت سربازی در کره‌جنوبی بیش از دو سال است. در این کشور حتی شهروندان دیگر کشور‌ها که نامشان در سرشماری خانواده‌های کره‌ای وارد شده باشد باید به خدمت سربازی بروند! همچنین، کشورهای روسیه و چین دارای دو سال طول مدت خدمت سربازی هستند. کشور مصر نیز طول مدت سربازی تا حداکثر ۴۸ ماه را داراست که نوعی رکورد محسوب می‌شود.

شیوه‌های مختلف اجرای خدمت سربازی
عموم کشور‌ها نیروهای خدمت عمومی را در جهت به کارگیری در واحدهای مختلف نظامی جذب می‌کنند، اما در برخی نقاط جهان بنا به دلایلی چون عدم توانایی، علاقمندی، تحصیلات مرتبط و دلایلی از این دست نیرو‌ها در بخش‌های دیگری چون خدمات اجتماعی، مدنی، فنی و اداری به کار گرفته می‌شوند. برخی از کشور‌ها نیز دوران خدمت عمومی را به چند بخش تقسیم می‌کنند و در هر کدام از بخش‌ها از نیروی سرباز در بخش خاصی استفاده می‌کنند. برای مثال: نروژ از مدت ۱۸ماهه خدمت سربازی مردان، ۶ ماه را برای نگهبانی اماکن و ۹ تا ۱۲ ماه را برای ارتش، نیروی هوایی و نیروی دریایی استفاده می‌کند. افراد دیگری که در دوران دبیرستان در رشته‌های فنی تحصیل کرده‌اند نیز دوره کارآموزی خود را در ارتش و در تخصص فنی خود می‌گذرانند.

دلایل معافیت‌ها و تخفیف‌ها در خدمت عمومی
تحصیلات عالیه در بسیاری از کشور‌ها موجب کاهش طول مدت سربازی و در برخی کشورهای دیگر موجب معافیت کامل می‌گردد. علاوه بر این، تقریبا در اکثر کشور‌ها جهان تا زمانی که فرد مشغول تحصیل در سطوح مختلف دانشگاهی است به وی معافیت تحصیلی موقت تعلق می‌گیرد. سرپرستی خانوارهایی که فرزند پسر دیگری جز فرد مشمول ندارند، داشتن فرزند خردسال یا تعداد زیاد فرزندان از جمله دیگر عوامل تخفیف یا معافیت در خدمت اجباری است. بیماری‌های گوناگون و معلولیت‌های جسمی و عقلی نیز در بیشتر کشورهای جهان سبب تخفیف در طول مدت خدمت و شیوه آن و گاهی معافیت کامل می‌گردد. برای مثال: برخی کشور‌ها افرادی که دارای مشکلات جسمی هستند را در عوض به خدمت گرفتن در ارگان‌های نظامی، در امور اجتماعی استفاده می‌کنند.
در بسیاری از کشورهای جهان همچون کشور خودمان، مسئله ایجاد مستندات دروغین همچون معافیت‌های پزشکی برای فرار از خدمت سربازی مرسوم می‌باشد. همچنین در برخی از کشورهای دارای خدمت اجباری، پرداخت رشوه به مسئولان نظام وظیفه و کادرهای پزشکی جهت فرار از خدمت به وفور مشاهده شده است.


جرایم فرار از خدمت
در برخی از کشور‌ها فرار از خدمت یا عدم معرفی خود جهت شروع خدمت، جرایم سنگین مالی یا زندانی را در پی خواهد داشت. روسیه، کره جنوبی، فنلاند و ترکیه از جمله کشورهایی هستند که خاطیان را محاکمه کرده و به زندان می‌فرستند که برخی از این افراد، زمانی حتی بیش از طول مدت خدمت را باید در زندان باشند. همچنین، در کشور مصر اگر فردی تا ۳۰ سالگی برای خدمت خود را معرفی نکند، بدلیل مناسب نبودن افراد بالای ۳۰ سال جهت خدمت، این افراد به صورت نقدی جریمه می‌شوند و در عوض از انجام خدمت وظیفه معاف می‌گردند. برای برخی افراد که مشکل مالی ندارند، این قانونی

ابزاری جهت فرار
از خدمت شده است. به عبارت دیگر فرد با عدم حضور در خدمت و پس از چند سال با پرداخت هزینه‌ای نه چندان زیاد، از انجام خدمت سربازی‌‌ رها می‌گردد.

چند نکته کلی و نتایج بررسی:
بررسی ساختار نظام‌ خدمت وظیفه در بسیاری از کشور‌ها نشان از این دارد که:
*
بیشتر کشورهای جهان در حال حرکت به سمت کوتاه کردن مدت خدمت وظیفه عمومی و حرفه‌ای کردن ارتش خود هستند، به طوری که طی ۵ سال اخیر حدود ۲۰ کشور خدمت اجباری را به طور کامل حذف کرده و برخی کشور‌ها نیز از طول دوران خدمت کاسته‌اند. البته در این خصوص استثنائاتی وجود دارد.
*
زنان در عموم کشور‌ها می‌توانند به صورت داوطلبانه خدمت سربازی را انجام دهند. در برخی از کشور‌ها زنان در بخش‌های خاصی که برای آنان مناسب‌تر است به کارگیری می‌شوند و این گونه نیست که شیوه خدمت زنان و مردان کاملا مشابه یکدیگر باشد.
*
سن ورود به خدمت وظیفه در اکثر کشورهای جهان از ۱۷ تا ۲۰ سال است و در اثر عواملی چون ادامه تحصیل، ورود به خدمت به تأخیر می‌افتد. همچنین تقریبا هیچ کشوری سرباز بالای ۵۰ سال جذب نمی‌کند.
سختی محل و نوع خدمت و طول مدت زمان خدمت در سیستم نظام وظیفه اکثر کشور‌ها با هم رابطه معکوس دارند. به عبارت دیگر، هرچه محل خدمت خطرناک‌تر و نوع خدمت سخت‌تر باشد، طول مدت خدمت کمتر است و از طرف دیگر مدت زمان خدمت در نهادهای اجتماعی و دولتی به سبب ساده‌تر بودن کار، طولانی‌تر خواهد شد. همچنین در بسیاری از کشور‌ها داشتن تحصیلات دانشگاهی فرد با کاهش مدت خدمت عمومی همراه است.